VAI TRÒ CỦA NHÀ ĐẦU TƯ TRONG VIỆC XÂY DỰNG HỆ SINH THÁI KHỞI NGHIỆP BỀN VỮNG

Trong những năm gần đây, hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc với tổng giá trị vốn đầu tư đạt khoảng 3,2 tỷ USD và sở hữu 6 kỳ lân công nghệ. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là vô cùng lớn khi có đến 97% startup không thể vượt qua vòng đời đầu tiên. Trong bối cảnh đó, vai trò của các nhà đầu tư và quỹ đầu tư mạo hiểm không chỉ dừng lại ở việc cung cấp tài chính mà còn là yếu tố then chốt định hình sự phát triển bền vững cho toàn bộ nền kinh tế khởi nghiệp.

Sự dịch chuyển dòng vốn sang các mô hình kinh doanh bền vững

Thị trường đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam đang trải qua một giai đoạn tái cơ cấu mạnh mẽ. Thay vì đổ vốn ồ ạt vào các mô hình tăng trưởng nóng, các nhà đầu tư hiện nay đang tập trung vào những giá trị dài hạn. Dòng vốn đang có xu hướng dịch chuyển sang các vòng gọi vốn giai đoạn muộn với quy mô từ 5 đến 10 triệu USD nhằm giảm thiểu rủi ro. Đặc biệt, xu hướng đầu tư bền vững không còn là một trào lưu nhất thời mà đã trở thành kim chỉ nam toàn cầu. Số liệu thực tế cho thấy đầu tư vào startup công nghệ khí hậu tại Việt Nam đã tăng trưởng đột phá 365% hàng năm trong giai đoạn vừa qua, minh chứng cho sự quan tâm đặc biệt của giới tinh hoa tài chính đối với các giải pháp bảo vệ môi trường.

Ưu tiên cho công nghệ xanh và đổi mới sáng tạo

Các quỹ đầu tư mạo hiểm hiện nay ưu tiên đặc biệt cho các startup hoạt động trong lĩnh vực kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo vì môi trường. Những dự án về năng lượng tái tạo, nhà máy điện mặt trời hay nông nghiệp công nghệ cao đang trở thành thỏi nam châm thu hút vốn. Điển hình là sự tăng trưởng mạnh mẽ của lĩnh vực AI và công nghệ nông nghiệp trong năm 2024 với mức tăng lần lượt là 8 lần và 9 lần. Việc Game studio Panthera hoàn tất vòng seed 1,5 triệu USD hay sự ra đời của quỹ học bổng Tetr trị giá 10 triệu USD cho thấy các nhà đầu tư đang tích cực tìm kiếm và nuôi dưỡng những tài năng có khả năng tạo ra tác động xã hội thực chất.

Nâng cao năng lực quản trị và định hướng chiến lược

Bên cạnh nguồn vốn, các nhà đầu tư đóng vai trò là những người dẫn dắt về mặt chiến lược. Chuyên gia Vinnie Lauria từ Golden Gate Ventures nhận định rằng dòng vốn hiện nay chỉ tập trung vào các mô hình kinh doanh đã được chứng minh và có chỉ số tài chính rõ ràng. Các quỹ đầu tư chú trọng vào năng lực đội ngũ, tính khả thi của mô hình và đặc biệt là các tác động ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị). Sự tham gia của các nhà đầu tư chuyên nghiệp giúp startup chuẩn hóa quy trình, tối ưu hóa nguồn lực và xây dựng nền tảng vững chắc để đối phó với những biến động của thị trường. TS. Đàm Quang Thắng cũng nhấn mạnh rằng các đơn vị quản lý quỹ chính là chất xúc tác quan trọng giúp kết nối các nguồn lực trong hệ sinh thái.

Kiến tạo nền tảng pháp lý và hỗ trợ từ chính phủ

Sự đồng hành của các nhà đầu tư với khởi nghiệp bền vững còn được củng cố bởi những chuyển dịch tích cực trong chính sách. Nghị định 264/2025/NĐ-CP đã tạo nền móng thể chế vững chắc cho Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, trong khi Nghị quyết 68-NQ/TW cam kết cắt giảm 30% thủ tục hành chính để hỗ trợ khu vực tư nhân. Những nỗ lực này không chỉ tạo ra môi trường kinh doanh thông thoáng mà còn khích lệ các nhà đầu tư tham gia sâu hơn vào các mục tiêu xanh. Bà Lê Hoàng Uyên Vy từ Do Ventures cho rằng sự kết hợp giữa nhân tài, hỗ trợ từ chính phủ, hạ tầng và nguồn vốn sẽ là bốn nhân tố quyết định sự bứt phá của Việt Nam trên bản đồ khởi nghiệp toàn cầu.

Kết luận và định hướng tương lai

Vai trò của nhà đầu tư trong hệ sinh thái khởi nghiệp bền vững là không thể thay thế. Họ không chỉ là người cấp vốn mà còn là người bảo trợ cho những giá trị nhân văn và trách nhiệm với môi trường. Để hệ sinh thái tiếp tục phát triển, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa các quỹ đầu tư, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhằm xây dựng một cộng đồng khởi nghiệp không chỉ mạnh về tài chính mà còn bền vững về giá trị xã hội.